Tỉnh Bình Phước được mệnh danh là “thủ phủ” của cây điều dù loại cây này chỉ đứng hàng thứ hai trong bảng vàng danh sách các loại cây trong có giá trị kinh tế cao. Cây điều không chỉ làm đổi đời cho nhiều hộ gia đình, mà còn là một động lực góp phần thúc đẩy nhanh tốc công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn trên địa bàn Bình Phước.
Ở Bình Phước, cây điều chỉ đứng thứ hai sau cây cao su về diện tích. Nếu cây cao su thuộc vào loại cây “quý tộc”, bởi ngoài giá trị kinh tế, nó còn đòi hỏi phải nhiều vốn khi trồng và kỹ thuật canh tác cao thì ngược lại, cây điều vừa dễ trồng, vừa không kén đất, phù hợp với điều kiện địa hình đất dốc, ít màu mỡ, chịu đựng khô hạn tốt, vốn đầu tư cũng như công chăm sóc không nhiều. Cây điều một thời được gọi là “cây xóa đói giảm nghèo”. Nay, cây điều đã trở thành cây làm giàu cho nhiều hộ dân trên đất Bình Phước. Ngoài ra, hạt điều đang là nguồn hàng xuất khẩu có giá trị kinh tế lớn, tạo công ăn việc làm cho hàng ngàn lao động và góp phần đẩy nhanh tốc độ công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn trong giai đoạn hiện nay.
Vào thời điểm năm 2000, tổng diện tích cây điều trên địa bàn tỉnh chỉ có khoảng 48.033 ha, với những vườn cây cằn cỗi, năng suất thấp vì giống cũ. Xác định được nguồn lợi ngày càng lớn từ cây điều, trong những năm qua, bà con nông dân trong tỉnh đã tích cực thâm canh vườn điều để tăng năng suất và sản lượng. Nhiều hộ dân đã được ngành nông nghiệp chuyển giao khoa học - kỹ thuật thông qua hoạt động khuyến nông, khuyến lâm; khuyến khích nông dân mở rộng diện tích điều cao sản với nhiều ưu điểm vượt trội để thay cho các giống điều cũ kém phẩm chất hoặc đã bị thoái hóa trước đây. Đến nay, toàn tỉnh đã có 167.590 ha điều (chủ yếu được trồng từ các hộ gia đình) chiếm 34,28% diện tích trồng điều của cả nước. Trong đó, Phước Long là huyện có diện tích cây điều lớn nhất tỉnh, với 58.000 ha; kế đến là Bù Đăng có 52.790 ha; Đồng Phú có khoảng 25.480 ha... Trong tổng số diện tích vườn điều của tỉnh có gần 134.600 ha điều đang cho thu hoạch với sản lượng hạt điều đạt trên 150.000 tấn/năm.
Đặc biệt, trong năm 2007, sản lượng hạt điều thô của tỉnh đã đạt 154.00 tấn, chiếm 44% tổng sản lượng điều thô của cả nước. Những năm qua, giá thu mua hạt điều thô đạt ở mức cao đã mang lại nhiều hiệu quả trong việc phát triển kinh tế gia đình cũng như những thay đổi kỳ diệu ở những vùng thâm canh cây điều trên địa bàn tỉnh.Gia đình ông Võ Đình Cung ở Bù Đăng có hơn 10 ha đất trồng điều mỗi năm ông Cung đã thu về trên 250 triệu đồng.
Từ ngày vườn điều cho thu hoạch gia đình ông Cung đã khá lên, xây dựng được nhà ở khang trang cùng nhiều loại phương tiện phục vụ sản xuất và sinh hoạt khác. Gia đình ông Lê Huy Dung ở Bình Long cũng đã đổi đời từ 5 ha điều đang thu hoạch. Cách đây khoảng 5 năm, vợ chồng ông dốc vốn và vay mượn để mua lại 5 ha điều. Từ vườn điều này, vợ chồng ông Dung không còn cảnh phải chạy vạy kiếm sống mà đã có của ăn của để và có điều kiện để các con được học hành đến nơi đến chốn. Nhìn điều kiện kinh tế của gia đình do cây điều mang lại, anh Nguyễn Thế Hoan (con rể của ông Dung) cũng đang muốn chuyển 3 ha vườn tiêu của mình tại xã Phước An (Bình Long) sang trồng điều như bố vợ. Cũng từ 20 ha điều mà gia đình ông Điểu Lôi ở Bù Đăng đã xây dựng được một căn nhà hai tầng khang trang cùng nhiều vật dụng đắt tiền khác. Từ cây điều, hàng trăm hộ gia đình người đồng bào dân tộc ở các xã Bom Bo, Đắk Nhau, Thọ Sơn... của Bù Đăng và trên địa bàn tỉnh đã thoát khỏi đói nghèo và đang vươn lên làm giàu chính đáng.
Theo đánh giá của Sở Công thương, trong niên vụ điều 2008 (bị mất mùa) toàn tỉnh thu hoạch được trên 100.000 tấn hạt điều thô, tổng giá trị thu về cho những người nông dân trồng điều khoảng trên dưới 1.500 tỷ đồng. Hiện tại, diện tích cây điều ở Bình Phước đang có chiều hướng chững lại. Dự kiến năm 2009, toàn tỉnh chỉ trồng mới khoảng 175 ha điều, ít hơn nhiều so với diện tích 7.642 ha được trồng mới trong năm 2007.
Nguyên nhân là do quỹ đất nông nghiệp ở các huyện giảm. Tuy nhiên, tỉnh đang có nhiều giải pháp tích cực về thâm canh vườn điều để đạt năng suất cao. Ngành nông nghiệp tiếp tục chuyển giao khoa học - kỹ thuật đến tận hộ nông dân qua hoạt động khuyến nông; khuyến khích nông dân thay thế giống điều cũ bằng giống cao sản; xây dựng những mô hình kinh tế trang trại trồng điều hay mô hình VAC... Dự kiến đến năm 2010 toàn tỉnh đạt 50% diện tích điều cao sản thay vì 30% như hiện nay và điều này đồng nghĩa với việc nâng năng suất bình quân 2,5- 3 tấn/ha.
Tỉnh Bình Phước đang tiến hành xây dựng thương hiệu cây điều, một loại cây trồng chủ lực của tỉnh với tổng kinh phí khoảng 800 triệu đồng. Đây là những bước đi thích hợp nhằm giúp cây điều Bình Phước đứng vững trên thương trường quốc tế trong thời kỳ hội nhập, đồng thời tạo động lực cho tỉnh đi lên trong công cuộc xóa đói giảm nghèo, xây dựng quê hương giàu đẹp.
( theo báo BP )